Ποια θέματα πρέπει να αγκαλιάζει η Βιοηθική, για να αποτελεί την πειστική πηγή μιας νοηματοδοτημένης Ηθικής; Ποιες είναι οι ρίζες της κοσμικής Βιοηθικής και γιατί απέτυχε να προσφέρει αυτό που η χριστιανική ηθική σκέψη κάποτε διασφάλιζε; Μπορεί η Βιοθική ως ανθρώπινο εγχείρημα να ανταποκριθεί στην ανεξάντλητη ανθρώπινη πείνα και δίψα για γνώση και επίλυση προβλημάτων, που απασχολούν την ανθρωπότητα από καταβολής κόσμου; [...] Σ' αυτά και σε πολλά άλλα ερωτήματα επιχειρεί να δώσει απάντηση το έργο του H.T. Engelhardt Τα θεμέλια της βιοηθικής και με αυτή την ελπίδα οι εκδόσεις «Αρμός» το παραδίδουν στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό.
ΤΣΑΝΤΙΛΑΣ ΠΕΤΡΟΣ Ευρωπαϊκό και Εθνικό Δίκαιο της Υγείας θέμα:Ευρωπαϊκό Δίκαιο Σειρά:ΙΔΡΥΜΑ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ ΚΑΙ ΔΗΜΗΤΡΗ ΤΣΑΤΣΟΥ ημ/νία κυκλοφορίας:30/05/2008 Εκδόσεις:Εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα Περίληψη Στο βιβλίο παρουσιάζονται συστηματικά οι θεμελιώδεις αρχές, οι νομοθετικές ρυθμίσεις και οι δημόσιες πολιτικές που διέπουν την οργάνωση και λειτουργία του συστήματος υγείας στη χώρας μας, εστιάζοντας κυρίως στη μελέτη της τελευταίας περιόδου εξέλιξης του υγειονομικού τομέα στην Ελλάδα και διεθνώς. Είναι βέβαιο ότι η παροχή υπηρεσιών υγείας στην Ελλάδα έχει παρουσιάσει σημαντικά βήματα εξέλιξης μετά την αρχική θεσμοθέτηση του Ε.Σ.Υ., ιδίως κατά τη χρονική περίοδο 2001-2007. Διαπιστώνεται ωστόσο ότι οι νομοθετικές παρεμβάσεις και οι μεταρρυθμίσεις στο χώρο της υγείας, οι οποίες θεμελιώνονται στην έννοια της κοινωνικής αλληλεγγύης και της ισότιμης παροχής υπηρεσιών υγείας, σε ορισμένες περιπτώσεις δεν επιτυγχάνουν την εξάλειψη ανισοτήτων, φαινομένων αδιαφάνειας, παρανομίας ή κακοδιοίκησης. Υπό το πρίσμα αυτό, φιλοδοξία του νομικού που ασχολείται με την πανεπιστημιακή διδασκαλία και την καθημερινή εφαρμογή του δικαίου της υγείας, δεν είναι απλά να δικαιολογήσει το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο, αλλά να αναζητήσει και να προβάλει αυτό που είναι δίκαιο. Σημαντικός είναι επίσης ο ρόλος του δικαστή, όπως αναδεικνύεται μέσα από τη μελέτη της νομολογίας ιδίως του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και των εθνικών μας δικαστηρίων.
Όπως αρμόζει σε μελέτη με στόχο τη μετάδοση βασικών γνώσεων και προβληματισμών, έχει επιλεγεί η νομική και όχι η διεπιστημονική προσέγγιση σε σχέση με τα οικονομικά και τις πολιτικές υγείας. Για τον ίδιο λόγο τα ηθικά, δεοντολογικά ή ιατρικά διλήμματα εξετάζονται μέσα από το πρίσμα της ερμηνείας του δικαίου και όχι στην αξιοκρατική ή φιλοσοφική τους διάσταση. Σε μια εποχή που η ιατρική ευθύνη απασχολεί καθημερινά την επιστημονική γνώση, αλλά και τα πρωτοσέλιδα του Τύπου και τις αίθουσες των δικαστηρίων, πρέπει να οριοθετούνται επακριβώς τα δικαιώματα, οι υποχρεώσεις και οι διαδικασίες που προσφέρονται από το δίκαιο στον ιατρό, στον ασθενή και στους οικείους του. Με τη μελέτη αυτή επιδιώκεται η απρόσκοπτη επίλυση των διαφορών και η εκτόνωση των υπερβολών, από οπουδήποτε και αν προέρχονται. Τονίζεται, εξ άλλου, η αλληλοτροφοδότηση της ιατρικής και της νομικής επιστήμης, η οποία μόνο οφέλη για το άτομο και το κοινωνικό σύνολο μπορεί να έχει. Ειδικότερα το έργο επιμερίζεται σε δύο κύρια κεφάλαια. Στο πρώτο αναλύονται οι γενικές αρχές προσφοράς κοινωνικών υπηρεσιών υγείας, μεταξύ των οποίων τα σχετικά με τις έννομες σχέσεις δημοσίου δικαίου που διαπλάθονται, την έννοια και την έκταση των υγειονομικών παροχών και ειδικές μορφές ιατρικών επεμβάσεων και φροντίδων υγείας (υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, μεταμοσχεύσεις, ιατρική έρευνα, ευθανασία κ.ά.). Στο δεύτερο κεφάλαιο αναλύονται τα σχετικά με τις γενικές αρχές ζήτησης κοινωνικών υπηρεσιών υγείας (υποκείμενα και νομική φύση λήψης υγειονομικών παροχών, θεμελίωση, έκταση, αγωγιμότητα και άσκηση δικαιωμάτων, δικαστικός και εξώδικος έλεγχος κοινωνικών υπηρεσιών υγείας).
Το έργο ολοκληρώνεται σε δύο τόμους, οι οποίοι αλληλοεξυπηρετούνται αρμονικά. Ο πρώτος προσφέρει το δογματικό περίγραμμα για την καλύτερη κατανόηση των ρυθμίσεων και ο δεύτερος βοηθάει τον αναγνώστη να έχει μια πλήρη εικόνα της ισχύουσας νομοθεσίας για την Υγεία.
Το παρόν έργο αποτελεί την πληρέστερη κωδικοποίηση νομοθεσίας για το σύγχρονο Δίκαιο της Υγείας . Η νομοθεσία που περιλαμβάνεται στο έργο επιμερίζεται σε τρία κύρια μέρη ως εξής:
α) Δημόσιος Τομέας Υπηρεσιών Υγείας, όπου παρατίθενται τα βασικά νομοθετήματα που αφορούν την οργάνωση και λειτουργία των δημοσίων υπηρεσιών υγείας, το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ), το Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας, την περιφερειακή συγκρότηση του ΕΣΥ, τους φορείς πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας φροντίδας υγείας, τα σχετικά με την οργάνωση και λειτουργία των δημόσιων νοσοκομείων, τις ειδικές μονάδες (αιμοδοσίας, αιμοκάθαρσης, διαβητολογικές μονάδες, ΕΚΑΒ και μονάδες ψυχικής υγείας), τους φορείς ελέγχου και εποπτείας και το υγειονομικό δυναμικό (ιατρούς, νοσοκομειακούς φαρμακοποιούς, νοσηλευτές κ.ά.) β) Ιδιωτικός τομέας υγείας, όπου περιλαμβάνεται η βασική νομοθεσία που αφορά τους ιατρούς (άδεια ασκήσεως ιατρικού επαγγέλματος, ιατρικές ειδικότητες, ιατροδικαστές, ιατρική διαφήμιση, ιατρικές αμοιβές, ιατρική δεοντολογία, αστική και ποινική ιατρική ευθύνη και συλλογική εκπροσώπηση ιατρών), τις ιδιωτικές κλινικές, την παροχή εξειδικευμένων υπηρεσιών υγείας (ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή, μεταμοσχεύσεις, δωρεά οργάνων, βλαστοκύτταρα, κλωνοποίηση, Εισηγήσεις της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής για τις τράπεζες βιολογικού υλικού, τις κλινικές μελέτες στον άνθρωπο, τα βλαστοκύτταρα, την ιατρική υποβοήθηση στην ανθρώπινη αναπαραγωγή και τις μεταμοσχεύσεις, καθώς και τα δικαιώματα διακινούμενων ασθενών). γ) Παραγωγή και εμπορία αγαθών υγείας - Φάρμακα, όπου περιλαμβάνονται τα νομοθετήματα που αφορούν την έρευνα, ανάπτυξη και παρασκευή των φαρμάκων, την κυκλοφορία φαρμάκων, τη χονδρική πώληση φαρμάκων και τις φαρμακαποθήκες, τη λιανική πώληση φαρμάκων και τα φαρμακεία, τις τιμές των φαρμάκων και την κάλυψη από ασφαλιστικούς φορείς, τους φορείς εποπτείας, την ιατρική ενημέρωση και τη διαφήμιση φαρμάκων.
Στη διάρκεια του προηγούμενου αιώνα ολοκληρώθηκε το θεωρητικό πλαίσιο με το οποίο οι έννοιες της υγείας και της δημόσιας υγείας γίνονται αντιληπτές στη σύγχρονη κοινωνία. Η υγεία, ήδη από το 1946, ορίζεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως η κατάσταση της πλήρους σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ευεξίας και όχι απλώς η απουσία της αρρώστιας ή της αναπηρίας. Η δημόσια υγεία ορίζεται ως η επιστήμη και η τέχνη της πρόληψης των νοσημάτων, της αύξησης του προσδόκιμου επιβίωσης και της προαγωγής της υγείας μέσω της οργανωμένης κοινωνικής προσπάθειας (ΕΑ Winslow, 1923). Η βιοϊατρική διάσταση της υγείας αποτελεί αντικείμενο πολλών επιστημών που διδάσκονται εκτεταμένα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Αντίθετα, η διάσταση ως ατομικό και κοινωνικό δικαίωμα και συλλογικό αγαθό -αντικείμενα των επιστημών του δικαίου- είτε δεν καλύπτονται εκτεταμένα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών είτε η διδασκαλία τους, στο πλαίσιο του Δημοσίου Δικαίου, περιορίζεται στο Τμήμα Νομικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Εν τούτοις, η συνεχής όσμωση της ελληνικής και της ευρωπαϊκής ιατρικής στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης δημιουργεί ένα τεράστιο πεδίο ρυθμίσεων στις οποίες ο Έλληνας ιατρός δεν είναι εξοικειωμένος. Επίσης, οι αποκλίνουσες απόψεις όσον αφορά στη διασφάλιση του ατομικού και κοινωνικού δικαιώματος προστασίας της υγείας οδηγούνται συχνά στα δικαστήρια της χώρας. Αποτελεί πεποίθηση, διαμορφωμένη κατά τη μακροχρόνια εμπειρία μου ως ακαδημαϊκού δασκάλου, ότι η αποτελεσματικότερη διασφάλιση των δικαιωμάτων ιατρών και ασθενών μπορεί να επιτευχθεί μόνο με καλή γνώση (κυρίως από τους πρώτους) των γενικών κανόνων που διέπουν το δημόσιο δίκαιο της υγείας. Το βιβλίο "Το Δημόσιο Δίκαιο της Υγείας" της Επίκουρης Καθηγήτριας κ. Πατρίνας Παπαρρηγοπούλου-Πεχλιβανίδη αποτελεί σημαντική προσπάθεια γεφύρωσης του κενού αυτού. Στις 370 περίπου σελίδες του βιβλίου, με γραφή απλή και σαφή, διευκρινίζονται έννοιες όπως η οριοθέτηση του δημοσίου δικαίου της υγείας, η οργάνωση των δημόσιων υπηρεσιών υγείας και τα δικαιώματα του χρήστη αυτών, τόσο στο πλαίσιο του Ελληνικού Συστήματος Υγείας όσο και με βάση τις γενικές αρχές του Ευρωπαϊκού Δικαίου. Εύχομαι το βιβλίο αυτό να διαβαστεί από όσο το δυνατόν περισσότερους ιατρούς και άλλους λειτουργούς υγείας της χώρας μας. (Χρήστος Κίττας, Πρύτανης Πανεπιστημίου Αθηνών, από τον πρόλογο της έκδοσης)
Περιεχόμενα
ΕΙΣΑΓΩΓΗ Υποτυπώδης ανάπτυξη του δημοσίου δικαίου της υγείας στο εσωτερικό δίκαιο Σταδιακή εδραίωση της αυτονομίας του δημοσίου δικαίου της υγείας στο ευρωπαϊκό δίκαιο Σκοπός και μέθοδος της έρευνας Α΄ ΜΕΡΟΣ: Η ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Θεμελίωση του δημοσίου δικαίου της υγείας στην κοινωνική αλληλεγγύη Η ΕΝΝΟΙΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Ι. Η έννοια της υγείας Ορισμός της υγείας Η υγεία ως ατομικό και συλλογικό αγαθό II. Το δικαίωμα προστασίας της υγείας στο Σύνταγμα Το ατομικό δικαίωμα στην προστασία της υγείας Το κοινωνικό δικαίωμα στην προστασία της υγείας Το προσωπικό πεδίο εφαρμογής του κοινωνικού δικαιώματος III. Το δημόσιο δίκαιο της υγείας Ορισμός του δημοσίου δικαίου της υγείας Το δημόσιο δίκαιο της υγείας ως κλάδος του δικαίου της κοινωνικής προστασίας Η διάκριση του δικαίου της υγείας από το δίκαιο της κοινωνικής ασφαλίσεως και το δίκαιο της κοινωνικής πρόνοιας ΥΠΕΡΚΡΑΤΙΚΕΣ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Ι. Το διεθνές δίκαιο Διακρίσεις των διεθνών συμβάσεων που κατοχυρώνουν το δικαίωμα στην προστασία της υγείας Σημαντικές διεθνείς συμβάσεις που εξειδικεύουν το δικαίωμα στην προστασία της υγείας Σύγκριση της κατοχυρώσεως των δικαιωμάτων στην προστασία της υγείας, της κοινωνικής ασφαλίσεως και πρόνοιας σε διεθνές επίπεδο II. Το ευρωπαϊκό δίκαιο Οι διατάξεις για την εσωτερική αγορά Τα άρθρα 3, παρ. 1, εδ. ο' και 152 της ΣΕΚ (άρθρο 169 ΣΛΕΕ) Η προστασία της υγείας ως δικαίωμα του ανθρώπου Η πολιτική της ΕΕ και οι δράσεις για την προστασία της υγείας Η κατοχύρωση του δικαιώματος στην προστασία του περιβάλλοντος και των δικαιωμάτων του καταναλωτή Σύγκριση της νομικής κατοχυρώσεως των δικαιωμάτων στην προστασία του περιβάλλοντος, του καταναλωτή και της υγείας Κοινές αρχές των δικαιωμάτων στην προστασία της υγείας, του περιβάλλοντος και του καταναλωτή Κοινές μέθοδοι που χρησιμοποιούνται στα δικαιώματα στην προστασία της υγείας, του περιβάλλοντος και του καταναλωτή ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ Το δημόσιο δίκαιο της υγείας ως ιδιαίτερος κλάδος του δικαίου της κοινωνικής προστασίας Οι αρχές του ευρωπαϊκού δικαίου παράγοντας συνοχής του δημοσίου δικαίου της υγείας Β΄ ΜΕΡΟΣ: Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Η έννοια της δημόσιας υπηρεσίας προστασίας της υγείας ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ Διακρίσεις Ι. Χαρακτηριστικά Τα πρότυπα Bismarck και Beveridge [...] II. Κοινά προβλήματα και αρχές για την αντιμετώπισή τους ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΥΓΕΙΑΣ Ι. Κύρια χαρακτηριστικά και ιδιαιτερότητες του ελληνικού συστήματος II. Η επίδραση των αρχών του ευρωπαϊκού δικαίου στο ΕΣΥ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ Ο έλεγχος των δαπανών περνάει μέσα από τη συμμετοχή των επαγγελματιών υγείας και των χρηστών στη λειτουργία του συστήματος υγείας Ιδιότυπη μορφή ανταγωνισμού όσον αφορά στο μέτρο της υψηλής ποιότητας εξωνοσοκομειακών υπηρεσιών υγείας με βάση το ευρωπαϊκό δίκαιο Η οργάνωση του ΕΣΥ δεν εστιάζεται στην παροχή υπηρεσιών υψηλής ποιότητας Γ΄ ΜΕΡΟΣ: ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ Καθιέρωση και διακρίσεις των δικαιωμάτων του χρήστη ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ Αναβάθμιση της θέσεως του χρήστη των υπηρεσιών υγείας Ι. Η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας II. Η πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας υπηρεσίες υγείας ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΙΣ ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΕΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΕΣ Ο σεβασμός της αξίας και της αξιοπρέπειας του ανθρώπου Ο σεβασμός της αυτονομίας του ανθρώπου ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ Οι αρχές λειτουργίας των δημόσιων υπηρεσιών εξασφαλίζουν την πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας υπηρεσίες υγείας Η εξειδίκευση της αξίας και της αυτονομίας του ανθρώπου ασπίδα προστασίας απέναντι στους κινδύνους από την εξέλιξη της επιστήμης στην ιατρική ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Το δημόσιο δίκαιο της υγείας εστιάζεται στην υψηλή ποιότητα των υπηρεσιών και στην υγειονομική δημόσια τάξη Ο δημόσιος τομέας παροχής υπηρεσιών υγείας είναι ο κορμός του συστήματος υγείας Η εμπέδωση της σχέσεως εμπιστοσύνης και συνεργασίας του επαγγελματία υγείας με τον χρήστη [...]
Έκδοση 2009 Το παρόν έργο προσεγγίζει συστηματικά το δημόσιο δίκαιο της υγείας, έναν κλάδο του διοικητικού δικαίου που τα τελευταία χρόνια σημειώνει μεγάλη ανάπτυξη. Συγκεκριμένα, το οριοθετεί επιστημονικά ως έναν αυτόνομο κλάδο του δικαίου της κοινωνικής προστασίας και εξετάζει την οργάνωση και τη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών υγείας, καθώς και τα δικαιώματα του χρήστη υπό το φως του ευρωπαϊκού δικαίου, περιλαμβάνοντας συγκριτικές αναφορές στα συστήματα του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας που έχουν αποτελέσει πηγή εμπνεύσεως του έλληνα νομοθέτη. Ειδικότερα, στο πρώτο μέρος οριοθετείται το δημόσιο δίκαιο της υγείας και εξετάζονται οι έννοιες της υγείας, το δικαίωμα προστασίας της στο Σύνταγμα και οι υπερκρατικές πηγές του δικαίου αυτού (διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο). Στη συνέχεια παρουσιάζεται η οργάνωση της δημόσιας υπηρεσίας υγείας, με ειδικότερες αναφορές στα συστήματα προστασίας της υγείας και στο ελληνικό σύστημα υγείας. Στο τελευταίο μέρος εξετάζονται τα δικαιώματα του χρήστη της δημόσιας υπηρεσίας υγείας με βάση αφενός τις αρχές λειτουργίας της δημόσιας υπηρεσίας, αφετέρου τις θεμελιώδεις συνταγματικές αρχές και ατομικές ελευθερίες. Το έργο συμπληρώνεται με πλούσια βιβλιογραφία (ελληνική και ξενόγλωσση), παράθεση σχετικών πηγών και αλφαβητικό ευρετήριο. Αποτελεί ένα σημαντικό βοήθημα τόσο για τους ιατρούς και τους λειτουργούς της υγείας γενικότερα, όσο και για τους νομικούς που ασχολούνται με το δίκαιο της υγείας.
Θεολογικές και επιστημονικές
προσεγγίσεις της Επιτροπής Βιοηθικής της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας
της Ελλάδος σε φλέγοντα θέματα της σύγχρονης Βιοηθικής, όπως Γενετική
Μηχανική, Ιατρικές Τεχνολογίες και Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή,
Μεταμοσχεύσεις, Καύση Νεκρών, υπό το πρίσμα της Ορθόδοξης εμπειρίας.
Περιεχόμενα>>
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
9
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 13
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 15
ΑΡΧΕΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΒΙΟΗΘΙΚΗΣ
Βιοηθική και o άνθρωπος 23
Σύγχρονος βιοηθικός προβληματισμός του Ορθοδόξου χώρου 39
Βιοηθική ταλάντωση στο εκκρεμές της λογικής και του τολμήματος 59
ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ
Εκκλησία και γενετική πρόκληση 93
Κλωνοποίηση - O ανασχεδιασμός του ανθρώπου 111
Χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος - Ηθικοί προβληματισμοί 125
ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑ - ΕΜΒΡΥΑ - ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗ
Ιδιώματα των δύο φύλων προ και μετά την πτώση 139
Φυσιολογία της αναπαραγωγής και θεολογία της ανθρώπινης αρχής 159
Φύση και status του εμβρύου - Ορθόδοξη χριστιανική προσέγγιση 179
Πειράματα σε ανθρώπινα έμβρυα 193
Αναπαραγωγικές τεχνολογίες - Ηθικοί προβληματισμοί 211
Υποβοηθούμενη αναπαραγωγή - Εκκλησιαστική προσέγγιση 235
ΙΑΤΡΙΚΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
Πνευματικές αρχές της σύγχρονης ιατρικής τεχνολογίας 265
Τεχνολογικό γονίδιο! Ιατρική μετάλλαξη. Ανθρώπινο υβρίδιο; 275
ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΣΕΙΣ-ΔΩΡΕΑ ΟΡΓΑΝΩΝ
H μεταμοσχευτική πραγματικότητα διεθνώς και στην Ελλάδα 311
Πνευματική ηθική και παθολογία των μεταμοσχεύσεων .. 315
Το μέλλον των μεταμοσχεύσεων 347
ΚΑΥΣΗ ΝΕΚΡΩΝ
Καύση νεκρών - Αμετάκλητη λήθη ή αιώνια μνήμη; 363
Ταφή και καύση των νεκρών - Διαχρονική θεώρηση. 371
